6-7 Eylül bir servet düşmanlığı olarak sunulmak istenmiştir. Oysa vahşet, 1-2 gün boyunca bitmeyen enerjisini ağırlıklı olarak Hristiyan nefretinden almış; korkunç saldırılar Hristiyan inancına karşı da yöneltilmiştir
6-7 Eylül 1955 kitlesel pogromu sırasında neler yaşandığını, bu coğrafyada resmi tarihi reddeden herkes artık çok net biliyor.
Ellerinde Türk bayrakları, kamyonlarla taşınan kalabalık grupların, başta Rumlar olmak üzere Yahudi, Ermeni ve Müslüman olmayan yurttaşların ev ve iş yerlerine saldırdığı; Yeşilköy’den Nişantaşı’na, Aksaray’dan Edirnekapı’ya, Laleli’den Bakırköy’e, Beykoz’dan Kalamış’a, İstinye’den Çengelköy’e kadar 40 kilometrelik bir alanda ev ve iş yerlerinin yakıldığı, yıkıldığı, yağmalandığı; insanların linç edildiği, tecavüze uğradığı ve öldürüldüğü çok yazıldı, çok çizildi.
İHD Genel Merkezi Irkçılık ve Ayrımcılığa Karşı Komisyon olarak bizler, her yıl 6-7 Eylül’de yayımladığımız basın açıklamalarımızda şunu yazdık: Bu bir devlet operasyonuydu. Titizlikle örgütlenmiş bir özel harp faaliyetiydi. Milli İstihbarat Teşkilatı tarafından planlandı. Devlet dersini “iyi ezberlemiş” kalabalıklar tarafından şevkle uygulandı.
Öldürülen kişilerin sayısı, kayıtlara geçtiği kadarıyla 37 idi. Kayıtlara 60 olarak geçen tecavüz olaylarının gerçek sayısı ise 400 civarındaydı. Bazı kadınlar tecavüze uğradıktan sonra öldürüldüler. 90 yaşındaki rahip Hrisantos Mantas diri diri yakıldı. Birden fazla rahip bıçaklandı ve zorla sünnet edildi.
Yalnızca İstanbul’da değil, Ankara’da da benzer olaylar yaşandı. Üstelik Urfa, Mardin ve Midyat’ta Süryanilere yönelik saldırılar düzenlendi.
4.214 ev, 73 kilise, 26 okul ve 1 sinagog olmak üzere toplam 5.317 mekân yakıldı, yıkıldı veya yağmalandı. Bu veriler, uluslararası literatürde 6-7 Eylül hakkındaki en kapsamlı kitabın yazarı olarak tanınan Speros Vryonis’in verdiği rakamlardır.
Ancak gerçeğin yeterince bilinmeyen bir yanı var.
En çok kullanılan fotoğraflarda dükkânlara ve iş yerlerine yönelik tahrip ve yağmalamayı görürüz. Fotoğraflarda, dükkânlara saldıranların İstiklal Caddesi’ni boydan boya yağmalanan mallarla kapladığını görürüz. Böyle bir temsil, insan zihninde yanlış bir algının oluşmasına hizmet eder. Bu, “Azınlıklar zengindir ve saldırı bu zenginliğe karşı yapıldı” algısıdır.
6-7 Eylül bir servet düşmanlığı olarak sunulmak istenmiştir. Oysa vahşet, 1-2 gün boyunca bitmeyen enerjisini ağırlıklı olarak Hristiyan nefretinden almış; korkunç saldırılar Hristiyan inancına karşı da yöneltilmiştir.
Bunun somut kanıtı kiliseler ve mezarlıklardır. Saldırılar en yakıcı ve en tahrip edici yüzünü, başta Rumlar olmak üzere gayrimüslimlerin kutsallarına, kiliselerine, sinagoglarına ve mezarlıklarına karşı göstermiştir.
Kiliseler birkaç saat içinde harabeye çevrilmiş, dinamitle patlatılmış ve ateşe verilmiştir. Kilise içindeki kutsal eşyalar tahrip edilmiş, İsa tasvirlerinin gözleri oyulmuş, haçlar kırılmış, mezarlar açılıp cenaze kemikleri ortalığa saçılmıştır. Yeni gömülmüş bir cenaze ağaca asılarak karnına Türk bayrağı saplanmıştır.
İstos Yayınları tarafından 2015 yılında yayımlanan, Patrikhane fotoğrafçısı Dimitrios Kalumenos’un objektifinden “6-7 Eylül 1955” başlıklı kitap, 6-7 Eylül Pogromu’nun bu tek boyutlu temsilinin eksikliğini ortaya koydu. Çok geçmeden Bakanlar Kurulu tarafından sınır dışı edilecek ve kitabı yasaklanacak olan Dimitrios Kalumenos’un, olay gecesi ve ertesi gün büyük tehlikeleri göze alarak gezdiği tahrip edilmiş kiliseler ve mezarlıklarda çektiği fotoğraflar gerçeği sergilemiştir.
Öte yandan, resmi tarihi sorgularken devletin suç işlediği, suçunu kabul etmediği, üzerini örttüğü, hesap vermediği, Rum toplumunun ağır kayıplarını tazmin etmediği ve bir özür bile dilemediği gerçeğinin altını çiziyoruz.
Ama altı yeterince çizilmeyen bir gerçek daha var: Halkın katılımı.
Suçun bir avuç yönetici tarafından işlendiği düşüncesi belki içimizi rahatlatır. Ancak halkın katılımını konuşmak rahatsız edicidir.
Speros Vryonis, halkın katılımı konusunda da titiz bir çalışma yapmıştır. İstanbul Emniyet Müdürlüğü, Yassıada duruşmalarında 300 bin kişinin yargılandığı bilgisini vermiş; ancak Vryonis bunu inandırıcı bulmamış ve elindeki verilerle bu sayının 100 bin olduğunu belirtmiştir.
Yani o günkü İstanbul nüfusunun onda biri. Bugünkü İstanbul nüfusuna oranlarsak, yaklaşık 2 milyon kişi demektir.
Bugün böyle bir yıkıcılığa yaklaşık 2 milyon kişinin fiilen katıldığını düşünürsek, halk katılımının boyutlarını daha iyi anlayabiliriz.
İnsan hakları savunucuları, ırkçılık ve ayrımcılık karşıtları olarak bizler, bugün 6-7 Eylül Pogromu’nun 71. yılında hem Türkiye’deki devlet geleneğinin hem de devletin dayandığı tabanın, yani Türkiye’nin Müslüman nüfusunun tarihini sorguluyor; Hristiyan ve Yahudi düşmanlığını bir nefret suçu olarak bir kez daha protesto ediyoruz.
