1992: En kanlı Newroz olarak da hafızalara kazınan Newroz, tarihe damgasını vurdu. Cizîr’de binlerce kişi farklı noktalarda toplanarak kutlamanın yapılacağı alana yürüdü. Helikopter ve zırhlı araçlardan yurttaşlara ateş açıldı. Ancak buna rağmen Newroz ateşi yakıldı. Saldırılarda resmi kayıtlara göre 57 kişi katledildi, tanıkların anlatımlarına göre ise bu sayı 100’ü aştı
Direniş, mücadele ve yeniden doğuşun simgesi olan Newroz’un ateşi, tarihten günümüze engel, baskı, inkara rağmen hiç sönmedi.
Ortadoğu’dan Kafkasya’ya, Asya’dan Mezopotamya’ya bin yıllardır Newroz, halklar tarafından kutlanıyor. “Yeni gün” ya da “yeniden doğuş” anlamına gelen Newroz, her yıl milyonlarca kişiyi bir araya getiriyor. Milattan Önce 612 yılında ilk ateşi yakıldığı rivayet edilen Newroz kutlamalarının merkezi ise Kürdistan coğrafyası. Newroz, baskıya karşı hafızayı, yıkıma karşı direnişi ve yeniden varoluşsallığın hikayesini de taşıyor. Kadınlar da bu tarihsel eşikte yalnızca kutlamanın bir parçası olarak değil; aynı zamanda yaşamı sürdüren, direnişi kuşaktan kuşağa taşıyan özneler olarak karşımıza çıkıyor.
Newroz denilince akla gelen ilk sembollerin başında ateş geliyor. İnsanlık tarihinde ateşin bulunuşuyla yeni bir dönemin başlangıcı başlarken, Newroz’un simgesi olan ateş aynı zamanda özgürlüğü, direnişi, yeni yaşamı simgeliyor.
Dewrimci Kawa Efsanesi
Newroz’un en güçlü anlatılarından biri, zalim Dehak’a karşı Demirci Kawa’nın başkaldırısı oluyor. Efsaneye göre; Milattan Önce 612’de, Babil ve Asur Krallığı’na başkentlik yapan antik Ninova’da Dehak adında zalim bir Asurlu kral vardır. Bir kayanın başında çok sağlam yapılmış kalede oturur. Kral, halkına, omuzlarında çıkan yılanlara yedirmek için her gün bir gencin beyninin kaleye getirilmesini emretmiştir. Yıllarca bu zulme maruz kalan halk, en son krala itiraz etmeye başlar. Çocuklarını kurtarmak için dağlara çekilen halk, Demirci Kawa öncülüğünde örgütlenir. Kawa’nın önderliğinde birleşen halk, daha sonra dağlardan inerek, zalim Dehak’ın zulmüne son verir. Dehak’ın iktidarının son bulduğu tarih ise 21 Mart’tır. O günden bu yana her 21 Mart, zalimlere karşı direnişin sembolü olur ve günümüze kadar halklar tarafından farklı şekillerde kutlanır.
Ancak Kawa anlatısının kuşaktan kuşağa aktarımında kadınların emeği çoğu zaman görünmez bırakılsada Newroz yalnızca Kawa’nın isyanını değil; o isyanın hafızasını bugüne taşıyan kadını da görünür kılmayı gerektiriyor.
BM, UNESCO’da Newroz
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2010 tarihli 64/253 sayılı kararla 21 Mart’ı “Uluslararası Nowruz Günü” olarak tanıdı. Karar metninde Newroz’un vernal ekinoks günü kutlandığı, 300 milyondan fazla insan tarafından dünyanın farklı bölgelerinde 3 bin yılı aşkın süredir yaşatıldığı ve doğayla uyumlu yaşam fikrini güçlendirdiği belirtiliyor.
UNESCO’nun 2024 tarihli güncel unsur sayfasında ise Moğolistan’daki Kazak topluluklarının kutlamaya dahil edildiği; bayramın doğa, güneş ve evrenle ilişkilendirildiği; dayanışma, birlik ve kuşaklar arası aktarımın bu kültürel mirasın merkezinde yer aldığı kaydediliyor.
Halklar Newrozu nasıl kutluyor?
İran: Yeni yılın başlangıcı olarakta kabul edilen Newroz, İranlıların en eski ritüel ve geleneklerinden biri olarak kutlanır. Günlerce öncesinden ev temizliği yapılır, yeni eşyalar alınır ayrıca buğday, arpa, fasulye, mercimek, nohut gibi bitki tohumları suda bekletip, sebze yetiştirilir. Yedi tepsiyle süslenen büyük bir sofrada yedi farklı yemek ikram edilir. Aileler, tüm fertleriyle Newroz akşamında aynı masada buluşur. Hicri Şemsi takvime göre Newroz öncesi son çarşamba gecesi yapılan kutlamalarda yakılan ateşlerin üzerinden atlanır, havai fişek ve maytaplarla kutlama yapılır.
Azerbaycan: Bir ay öncesinden başlayan Newroz hazırlıklarını 3 gün boyunca süren kutlamalar takip eder. Azeri sanatçılar, özgün Azeri halk parçalarından konserler verir. Bütün yılın bereketli geçmesi için çeşmelerden su içilir. Azeri kadınlar tarafından yapılan “Semenu” adlı içecek de Newroz’da misafirlere ikram edilir. Yine bugüne özel yöresel yemekler yapılıyor.
Afganistan: Newroz kutlamalarının merkezi, Mezar-ı Şerif’te her yıl onbinlerce kişi kutlamalara katılır. Kutlamalar, “Kırmızı Gül Bayramı” olarak da bilinir. Herkesin en güzel kıyafetlerini giydiği kutlamalarda çeşitli etkinlikler düzenlenir. Evlerde Samanak, Haft Mewa gibi yemekler pişirilir.
Özbekistan: Burada da Newroz öncesi her evde bahar temizliği yapılır. Yeni yılda can bulması için küçük taşları gökyüzüne doğru fırlatılır. Bayram törenleri düzenlenir.
Kazakistan: Kazakların inancına göre Newroz baharın ve tarlalara yağacak olan bereketin sembolü. Newroz’da mavi Semerkand taşının eridiğine inanılır. 21 Mart’ta ülke genelinde kurulan çadırlarda yöresel yemekler pişirilip, geleneksel danslar, güreş ve çeşitli sanatsal etkinlikler gerçekleştirilir.
Kırgızistan: 21 ve 22 Mart günleri Kırgızlar için ikiz Newroz’dur. Söz konusu günlerde rengarenk geleneksel kostümlerle danslar yapılır. Dev kazanlarla yemekler pişirilir. En ünlü yemeklerinden olan Sümelek tatlısının hazırlanması bir haftayı bulurken, “Beş Parmaq” adlı bayram yemeği yapılır ve cirit oynanır.
Tacikistan: “Koroni” çalan müzisyenler, öncesinden halkı kutlamalara davet eder. Geleneksel kıyafetlerin giyilir. Yeni yılın yeni hayatı temsil ettiği inancının hakim olduğu Tacikistan’da gençler arasında yarışmalar düzenlenir ve kazananlara hediyeler verilir.
Türkmenistan: Benzer etkinlikler burada da yapılır. Türkmen kadınları Newroz’a özel tatlılar yaparak herkese ikram eder.
Arnavutluk: Arnavutluk‘ta bayram, “Sultan Nevroz” ismiyle kutlanır. 1996 yılından bu yana Ulusal Bayram olarak kabul edilen Newroz’da kültür ve sanat etkinlikleri düzenlenir.
Kürt özgürlük mücadelesiyle büyüyen Newrozlar
Newroz’un kuşaktan kuşağa taşınmasında ise kadınların rolü, sözlü kültürün ve toplumsal direnişin içinde izleniyor. 1990’lardan günümüze Kürt kadınları tarafından yeniden varoluşun ilmek ilmek örüldüğü Newrozlar, tarihselliğini Binevş Agal’lardan Zekiye Alkanlar’a, Rehşan Demirel’lerden Elefteria Fortulakilere bedenlerin Newrozlaştırılmasıyla direniş alanlarına dönüştü. Newrozlar, 90’lardan günümüze kadının rengi, sözü, direnci ve mücadelesiyle büyüdü.
Zekiye Alkan: Newroz ateş yakılarak, kutlanır
1990: Çatışmaların yoğunlaştığı, köylerin yakıldığı, işkence ve baskıların derinleştiği bu yıllarda Newroz kutlamaları birçok kente yayıldı. Mêrdîn’in Stewr (Savur) ilçesinde 14 Mart 1990’da 13 ARGK’linin yaşamını yitirmesinin ardından Newroz kutlamaları yasaklandı. O dönemde Dicle Üniversite’sinde Tıp öğrencisi olan ve hafızalara “Newroz ateş yakılarak, kutlanır” sözleriyle kazınan Zekiye Alkan, 21 Mart’ta Amed’de tarihi surlarda bedenini ateşe verdi. Aynı yıl Botan bölgesinde 7’den 70’e herkes sokaklara döküldü.
1991: Amed ve Botan bölgelerinin yanı sıra İstanbul ve Adana gibi metropolleri de Newroz ateşi sardı. 1991’de Cizîr (Cizre), Nisêbîn (Nusaybin) ilçelerinde on binlerce kişi alanlarda kutlama yaptı. Polis, birçok kentte Newroz’a katılanlara ateş açtı ve Newroz günü 31 kişi yaşamını yitirdi. 91 Newrozu, kutlamalarda açılan “Bijî Newroz” ve “Serhildan jiyan e” pankartıyla hafızalara kazındı.
Rahşan Demirel: Bu Newroz kutlanacak
1992: En kanlı Newroz olarak da hafızalara kazınan Newroz, tarihe damgasını vurdu. Cizîr’de binlerce kişi farklı noktalarda toplanarak kutlamanın yapılacağı alana yürüdü. Helikopter ve zırhlı araçlardan yurttaşlara ateş açıldı. Ancak buna rağmen Newroz ateşi yakıldı. Saldırılarda resmi kayıtlara göre 57 kişi katledildi, tanıkların anlatımlarına göre ise bu sayı 100’ü aştı. Şirnex merkezde başlayan bombalama 3 gün sürdü. Gazetecilerin kaldığı otel dahi kurşunlandı, polisin açtığı ateş sonucu Sabah gazetesi muhabiri İzzet Kezer hayatını kaybetti. 5 yaşındaki Hatice Katar ve 9 yaşındaki Mehdi Güngen “PKK’li oldukları” gerekçesiyle katledildi.
Nisêbînliler, Cizîr ve Şirnex’e yönelik saldırıları protesto etmek için 22 Mart’ta alanlara çıkarak, yürüyüşe geçti. Çağ Çağ köprüsü üzerinde kitle ablukaya alındı ve tarandı. Çok sayıda yurttaş ya panzerler altında ezilerek yaşamını yitirdi ya da ağır yaralandı. Resmi rakamlara göre 16 kişi yaşamını yitirdi. 92 Newrozu’nda yaşanan saldırılarda en az 94 kişi yaşamını yitirdi.
O dönem İçişleri Bakanı İsmet Sezgin’in adını da bıraktığı notta geçiren Rehşan Demirel, “İsmet Sezgin’e haber veriyorum Newroz kutlanacak… Lastikle olmazsa bile, canımızla kutlanacak!” notuyla İzmir Kadifekale’de bedenini ateşe verdi.
Ronahî ve Berivan özgürlük ateşi oldu
1993: 20 Mart 1993 tarihinde Abdullah Öcalan, çözüm arayışları kapsamında ilk kez ateşkes ilan etti. Böylelikle 93 yılında barış umudu güçlendi ve Halkın Emek Partisi’nin (HEP) öncülüğünde Newroz kutlamaları yapıldı. Kutlamaların adresi Amed’de bir kez daha Şêx Seîd’de yer alan HEP İl Örgütü olurken, Amed’in bütün mahallelerinde de Newroz ateşi yakıldı. Aynı yıl Adana, İzmir, Eskişehir, İstanbul gibi kentlerde de Newroz kutlandı. Aynı yıl direnişin simgesi Ronahî (Bedriye Taş) ve Bêrîvan (Nilgün Yıldırım) oldu. Berivan ve Ronahî “Yaktığımız özgürlük ateşi, daha büyük ateşlerin yanmasına neden olacaktır” diyerek, bedenlerini ateşe verdi.
1994: Newroz öncesi Amed, Ankara, İstanbul, Êlih, Sêrt’te yüzlerce kişi gözaltına alındı. Abdullah Öcalan, olası katliamların önlenmesi için Newroz’ların evlerde yapılması çağrısında bulunulduğunu duyurdu. Bu çağrı ile birlikte halk, ilk defa Newroz’u evlerde kutlandı. Amed’in birçok ilçesinde dükkânlar açılmadı. 94 kutlamalarının öncülüğünü çocuklar yaptı.
‘Nevruz’ tutmadı
1995: Dönemin hükümet yetkilileri, Newroz’un ismini “Nevruz” olarak değiştirerek, bayramın “Türk bayramı” olduğunu ileri sürdü. ”Nevruz” bayramı adı altında resmi toplantılar düzenlense de devletin Nevruz’u tutmadı. HADEP tarafından İstanbul, Ankara ve Mersin gibi kentlerde izinli kutlamalar gerçekleştirdi.
Kampüslerden sokaklara Newroz
1996: Üniversite kampüslerinde “Bijî Newroz” sloganlarıyla kutlamalar yapıldı. Aynı yıl aralarında Amed, Adana, Mersin, İstanbul gibi kentlerinde olduğu birçok yerde kitlesel kutlamalar sürdü. Yasaklara rağmen Amed başta olmak üzere Meletî, Mersin, Êlih, Adana, İstanbul, İzmir, Ankara, Balıkesir, Edirne’de halk sokaklarda ateş yakarak, Newroz’u kutladı.
1997: Bu yıl “Bayrak provokasyonu” gerekçesiyle HADEP öncülüğünde yapılmak istenen tüm etkinlikler yasaklandı. Amed başta olmak üzere Kürdistan ve Türkiye kentlerinde onbinler tarafından karşılanan Newroz, yakılan ateşlerle kutlandı. Amed’de Newroz’un adresi Batıkent Meydanı oldu. 20 Mart’ta mahallelerde başlayan Newroz coşkusu, 21 Mart’ta Batıkent Meydanı’na taşındı. 15 bini aşkın kişinin katıldığı Newroz kutlaması, Şêx Seîd Meydanı’na yapılan yürüyüşle sonlandı.
Sema Yüce: Bedenimi köprü yapmak istiyorum
1998: Sol ve sosyalist güçler de Kürt halkıyla dayanışma içinde İstanbul’da Newroz’u kutlama kararı aldı. Kazlıçeşme’de binlerin katılımıyla Newroz kutlandı. Amed başta olmak üzere birçok kentte yapılan kutlamalara polis saldırısı sonucu 20 kişi yaralandı. O dönemde Çanakkale Cezaevi’nde olan Sema Yüce, 21 Mart 1998 Newroz akşamı “Bedenimi 8 Mart’ta 21 Mart’a köprü yapmak istiyorum” diyerek, bedenin ateşe verdi.
1999: Abdullah Öcalan’a dönük 1999’da gerçekleştirilen uluslararası komplo bu yılki Newroz’a damga vurdu. Kürdistan’ın birçok kentinde sokağa çıkma yasakları uygulandı. Birçok merkezde alanlara çıkan Kürtler, komployu lanetleyip “Bijî Serok Apo” sloganlarıyla Abdullah Öcalan’a sahip çıktı. Amed, Êlih, Sêrt, Wan ve Riha’da halk saldırılara karşı sokakları terk etmeyerek, Newroz ateşi yaktı.
Yüzbinler alanlara aktı
2000: PKK’nin tek taraflı ateşkes ilan ettiği yıla denk gelen Newroz’da yasaklar esnetildi. Amed’de Fuar Alanı’nda bir araya gelen 300 bini aşkın yurttaş, Abdullah Öcalan için dillendirilen “idam” cezasının kaldırılmasını istedi. Öte yandan Êlih, Wan, Colemêrg, Sêrt’te de yüzbinler alanlara aktı. Riha’da yasaklanan kutlamalara rağmen gençler ara sokaklarda Newroz ateşi yaktı. Alanlardan barış talebi yükseldi.
2001: PKK’nin sınır dışına çekilmesi kararı sonrası Diyarbakır İl Emniyet Müdürü Gaffar Okkan ve 5 polis öldürüldü. HADEP Silopiya İlçe Başkanı Serdar Tanış ile İlçe Sekreteri Ebubekir Danış gözaltında kaybettirildi. Ancak tüm bu yaşananlara rağmen milyonlar barış talebiyle Newroz’u kutladı.
2002: Engellemelere rağmen Amed’de Fuar Alanı’nda yapılan kutlamalara 1 milyon kişi katıldı. Êlih, Wan, Colemêrg başta olmak üzere birçok il ve ilçede de kutlamalar yapıldı. Amed Newroz’unda Sezen Aksu sahne aldı. Ankara, İzmir, Kayseri ve Adana’da “Yaşasın halkların özgür, eşit, gönüllü birliği” şiarıyla Newroz kutlandı.
2003: HADEP’in kapatılma tartışmalarıyla girilen Newroz’da Irak’ın işgaline ve Kürt sorununda çatışmasızlık durumuna dikkat çekildi ve alanda buluşan milyonlar, “Savaşa hayır” mesajını yükseltti. Aynı zamanda “Abdullah Öcalan irademdir” imza kampanyasına da ilgi yoğun oldu.
2004: Abdullah Öcalan’ın, “Milyonları, demokratik, özgür, eşit yurttaş hareketini başlatmaya, demokrasi hamlesini yükseltmeye çağırıyorum” sözleri alanlarda karşılık buldu. Şirnex ve ilçelerinde ilk kez kutlamalar için resmi izin çıktı. Amed’de bir milyon, İstanbul’da 100 bin, Êlih’te 150 bin, Riha’da 50 bin kişinin katıldığı kutlamalarda barış vurgusu öne çıktı.
2005: “Savaşa geçit vermeyeceğiz” şiarıyla gidilen Newroz’da Abdullah Öcalan’ın Demokratik Konfederalizm fikri damga vurdu. Amed başta olmak Wan, Êlih, Mersin, İstanbul, Adana ve İzmir gibi metropollerde milyonlar “Ya çözüm ya çözüm” şiarı etrafında kenetlendi.
Elefteria Fortulaki: Kürdistanı kendi yurdum gibi seviyorum
2006: Kürt halkı ve kadınlar yasaklara rağmen bir kez daha alanlara aktı. “Barış için halen bir şans var” şiarıyla kutlanan Newroz alanlarında “Öcalan’ı siyasal irade olarak kabul ediyor musunuz?” sorusuna hep bir ağızdan “Evet” yanıtı verildi. Birçok kentte kutlamalara polis saldırısı gerçekleşti. “Kürt halkı ve Başkan Apo’nun özgürlüğü dünya halklarının özgürlüğüdür” diyen Elefteria Fortulaki, “Kürdistan’ı da kendi yurdum gibi seviyorum” diyerek, 24 Mart 2006’da Yunanistan’ın başkenti Atina’da bedenini ateşe verdi.
2007: Kutlamalara Abdullah Öcalan’a yönelik baskılar, tecrit ve zehirlenme iddiaları damgasını vurdu. Milyonlar, Abdullah Öcalan için, “Sağlığı sağlığımızdır” sloganı ile hassasiyetini dile getirdi.
2008: Kürt siyasetçilere dönük baskı ve tutuklamaların yoğunlaştığı bir dönemde Newroz kutlamaları yapıldı. “Êdi bes e (Artık Yeter)” şiarıyla, baskılara tepki gösterildi. Milyonlar kutlamalara katıldı. Abdullah Öcalan üzerindeki tecride tepki öne çıktı. Wan, Colemêrg, Gever olmak üzere birçok yerde polis saldırısı gerçekleşti. Wan’da Ramazan Dal ve Zeki Erinç, Gever’de ise 20 yaşındaki İkbal Yaşar saldırılarda katledildi.
Abdullah Öcalan’ın özgürlüğü haykırıldı
2009: Yerel seçimleri öncesine denk gelen Newrozun merkezi yine Amed oldu. Abdullah Öcalan’ın 90’lı yıllara ait Newroz değerlendirmesinin yer aldığı video dev sinevizyonlardan alanı dolduran bir milyonu aşkın kişi tarafından izlendi. Bu Newroz, Abdullah Öcalan’ın özgürlüğünün haykırıldığı bir Newroz oldu.
2010: “KCK” operasyonlarının sürdüğü bu yılda kitlesel Newroz kutlamaları sürdü. “Özgür Önderlik, Özgür kimlik, Demokratik Özerklik” şiarıyla resmi olarak 108 ayrı merkezde Newroz kutlandı. Alanları dolduran milyonlar, AKP’nin yarattığı muhataplık tartışmalarına noktayı koyarak, tek muhatap olarak Abdullah Öcalan’ı gösterdi.
2011: Kürt halkı, “Onurlu bir yaşam için ya özgürlük ya özgürlük” ve “Ji bo jiyanek bi rûmet an azadî an azadî” şiarıyla 130 merkezde Newroz’u kutladı. Kutlamalarda, Kürt sorununun çözümü için Abdullah Öcalan işaret edildi. Amed’de kutlamadan sonra yüzbinlerce kişi Koşuyolu Parkı’na “Özgürlük Yürüyüşü” düzenledi.
2012: Amed başta olmak üzere birçok kentte kutlamalar yasaklandı. Amed’de yasağa rağmen kentte bir milyonu aşkın kişi, dört bir koldan barikatları aşarak, Newroz Alanı’na ulaşmayı başardı. Alandan “Kürt kimliğinin tanınması”, “Anadilde eğitim hakkı”, “Siyasi statü” ve “Kürtlerin örgütlenme hakkının sağlanması” talepleri yükseldi. İstanbul’da da onbinlerce kişi Kazlıçeşme Meydanı’na doğru yürüdü. Polisin saldırısı sonucu BDP Arnavutköy ilçe yöneticisi Hacı Zengin yaşamını yitirdi.
Barış umudunun yükseldiği yıllar
2013: Bu yıl ki Newroz, “Öcalan’a özgürlük, Kürtlere statü” şiarıyla kutlandı. Başta Amed olmak üzere milyonlar Newroz alanında Abdullah Öcalan’ın özgürlüğünü haykırdı. 2 milyonu aşkın kişinin katıldığı Amed Newrozu’na da Abdullah Öcalan’ın manifestosu damga vurdu. Abdullah Öcalan’ın Newroz’da yaptığı “barış ve çözüm çağrısı” güçlü şekilde sahiplenildi.
2014: “Özgür Önderlik, özgür Kürdistan” şiarıyla kutlanan Newroz’da halklar alanlara aktı. Final kutlaması Amed’de yapıldı. Amed Newrozu’na yaklaşık 3 milyon kişi katıldı. Öcalan’ın mesajı ise BDP Grup Başkanvekili Pervin Buldan tarafından Kürtçe, HDP İstanbul Milletvekili Sırrı Süreyya Önder tarafından Türkçe olarak okundu. Abdullah Öcalan’ın özgürlüğü için başlatılan imza kampanyasına katılmak için binlerce kişi sıraya girdi.
2015: Bu yılki kutlamalara Kobanê’de DAİŞ’e karşı verilen mücadele ile Dolmabahçe Mutabakatı damga vurdu. Newroz “Artık yeter Önder Apo’ya özgürlük” şiarıyla kutlandı. Tarihi Amed Newrozu’nda milyonlar, “Öcalan’a özgürlük” talebini haykırdı. Kutlamalarda Abdullah Öcalan’ın devasa posterleri açıldı. Tarihi Amed Newrozu’na ABD, İngiltere, Fransa gibi ülkelerin de aralarında bulunduğu 25 farklı ülkeden 437 konuk katıldı. PYD Eşbaşkanı Asya Abdullah da katılımcılar arasında yer aldı. Abdullah Öcalan, mektubunda PKK’yi çözüm sürecinin ilerletilmesi için kongre yapmaya davet etti.
Tecride karşı özgürlük talebi her yerde yükseldi
2016: Dolmabahçe Mutabakatı’nın reddedilmesi üzerine yeniden çatışmalı süreç ile girilen Newroz’da birçok kentte sokağa çıkma yasakları sürüyordu. Newroz sokağa çıkma yasaklarında direnenlere adandı. Newroz sloganı da “Direnerek, kazanacağız” oldu.
2017: Olağanüstü Hal (OHAL) şartlarında karşılanan Newroz, 100’den fazla merkezde binlerce kişinin katılımıyla kutlandı. “Mutlaka kazanacağız” şiarıyla karşılanan Newroz’a, Anayasa değişikliği için başlatılan referandum kampanyası ve Türkiye’nin Kuzey ve Doğu Suriye’ye yönelik saldırılara tepki kutlamalarda öne çıktı. Amed’deki kutlamalar sırasında üniversite öğrencisi Kemal Kurkut “canlı bomba” şüphesiyle polis tarafından katledildi.
2018: Efrin’e yönelik saldırıların devam ettiği bir dönemde alanlara çıkan milyonlar, saldırıları protesto etti. “Newroz direniştir, faşizme karşı halkların baharıdır” ve “Faşizm kaybedecek, halklar kazanacak” şiarıyla yapılan kutlamalarda Kürt sorunun çözümü ve Abdullah Öcalan’a yönelik tecride tepki damga vurdu.
2019: Demokratik Toplum Kongresi (DTK) Eşbaşkanı Leyla Güven’in Abdullah Öcalan üzerindeki tecridin kaldırılması talebiyle sürdürdüğü ve tüm cezaevlerine yayılan açlık grevi eylemleriyle karşılanan Newroz, “Mutlaka kazanacağız, tecridi kıracağız” şiarıyla kutlandı.
2020: Dünyayı sarsan koranavirüs (Kovid- 19) salgını altında karşılanan Newroz da alanlar boş kaldı. “Demokrasi, adalet ve özgürlük için” şiarıyla karşılanan Newroz, “Her yerde Newroz” denilerek, evler, mahalleler ve sokaklarda kutlandı. Kutlamaların öncülüğünü kadınlar ve çocuklar yaptı.
2021: “Newroz ateşiyle direnelim, özgürleşelim” şiarıyla kutlanan Newroz’da HDP’nin kapatılma davasına da dikkat çekildi. Kürt Dil Platformu ve Kürt Dil Ağı’nın Kürtçenin resmi ve eğitim dili olması talebiyle başlattığı imza kampanyası kapsamında imzalar toplandı.
2022: “Şimdi özgürlük zamanı” şiarıyla kutlanan Newroz’da, Abdullah Öcalan’ın fiziki özgürlüğü talebi yükseldi. Ortadoğu ve Avrupa başta olmak üzere dünyanın birçok ülkesinden 200 kişi de Amed’deki kutlamalara katıldı. Yanı sıra Irak Federe Kürdistan Bölgesi, Kuzey ve Doğu Suriye ile İran Kürdistanı’nda çok sayıda kişi, siyasi parti ve sivil toplum örgütü temsilcisi de kutlamalara katıldı.
2023: Mereş merkezli 11 kenti etkileyen depremler gölgesinde gidilen Newroz, “Her dem Newroz, her der azadî” şiarıyla kutlandı. Newroz kutlamalarında, Abdullah Öcalan’a özgürlük talebi yükseldi.
2024: Newrozu, yerel seçimler ile Kürtler ve dostları tarafından başlatılan “Abdullah Öcalan’a özgürlük, Kürt sorununa demokratik çözüm” kampanyası dönemine denk geldi. “Rabe dema azadî û serkeftinê ye” şiarıyla 57 merkezde Newroz kutlaması yapıldı. Newroz’un startı PKK’nin kurucularından Mazlum Doğan’ın memleketi Dep’de (Karakoçan) verildi. Qers ve Wan’dan başlatılan, Riha’nın Amara ilçesinde son bulan “Büyük Özgürlük Yürüyüşü” Newroz’a damgasını vurdu. Amed’de yağmura rağmen kutlanan ve 1 milyonu aşan Newroz kutlamasında Abdullah Öcalan’ın fiziki özgürlüğü ve Kürt sorununun çözüm talebi yükseldi.
Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı sahiplenildi
2025: Bu yıl ki Newroz, Abdullah Öcalan’ın Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı ışığında gerçekleştirildi. Newroz, “Özgürlük İçin Demokratik Toplum” ve “Rêbertiya Azad Civaka Demokratîk” şiarlarıyla kutlandı. Newroz’un ilk ateşi Amed’in Licê ilçesinde yakıldı. Milyonlar, alanlarda Abdullah Öcalan’ın çağrısını sahiplendi. Abdullah Öcalan’ın Newroz değerlendirmeleri, kendi sesinden yüzbinlere dinletildi.
Sonuç yerine: Bu yılda büyük bir coşkuyla kadınların yaktığı meşalelerle kutlanan Newroz’larda demokratik birlik talebi yükseliyor. Geçmişten günümüze Newroz ruhunun temsilcileri olan kadınlar, Kürdistan ve Türkiye metropollerinde yaktıkları meşalelerle hem Barış ve Demokratik Toplum sürecini sahipleniyor hemde yeni inşanın öncüsü olacağının mesajını veriyor.
